|
|
|
_____________________________________________
Κείμενα
Κινηματογραφή
...
Από την ανάμνηση στην ιστορία
Του Ν. Τσαγκαράκη
Σε αντίθεση με τις ταινίες που επαναλαμβάνονται εξαντλητικά
από τα τηλεοπτικά κανάλια κάθε χρόνο, οι χώροι στους οποίους
αυτές ζωντάνεψαν για πρώτη φορά έχουν ξεχαστεί απ' όλους.
Σχεδόν απ' όλους;
Η κινηματογραφική ιστορία μιας χώρας δεν εξαντλείται στην
κινηματογραφική παραγωγή της, αφού η ίδια η κινηματογραφική
δραστηριότητα δεν περιλαμβάνει αποκλειστικά ταινίες. Η
κινηματογραφική ζωή ενός τόπου συνδέεται ίσως ακόμη
περισσότερο με τους χώρους στους οποίους πραγματοποιούνται οι
προβολές. Κι αυτό γιατί οι ταινίες είναι κοινές για όλους, όχι
όμως κι οι αίθουσες. Κάθε πόλη -ή ακόμη και χωριό- ταυτίζει
τις εμπειρίες της με το ιδιαίτερο περιβάλλον της. Οι άνθρωποι
που ζουν σ' έναν τόπο αποτυπώνουν στις μνήμες τους γεγονότα
που συνέβησαν σε ορισμένο χώρο, τον οποίο είναι πολύ εύκολο να
ξαναεπισκεφτούν και να ζωντανεύσουν τις αναμνήσεις. Εν
ολίγοις, ο τόπος όπου διαδραματίζεται ένα γεγονός είναι από
τους καθοριστικότερους παράγοντες για τη μνήμη μας και κάνουν
πιο εύκολη την αναδρομή στο παρελθόν, άλλες φορές σχηματικά,
άλλες πιο εμπεριστατωμένα.
Το να προσπαθήσει λοιπόν κανείς να καταγράψει τις
κινηματογραφικές αίθουσες που λειτούργησαν σ' ολόκληρη τη χώρα
και να συναρμολογήσει την ιστορία που κρύβει καθεμιά τους,
είναι ένα έργο υπερ-φιλόδοξο αλλά όχι ακατόρθωτο. Εξάλλου δεν
είπε κανείς ότι πρέπει να γίνει 'εν μία νυκτί'. Οι
κινηματογραφικές αίθουσες υπήρξαν τοποθεσίες που προσέλκυσαν
αμέτρητα πλήθη που λαχταρούσε να διασκεδάσει και να
ψυχαγωγηθεί, κυρίως την εικοσαετία '50 -'70. Ήταν χώροι
συνεύρεσης διαφόρων κοινωνικών και ηλικιακών ομάδων, με τη
δική τους τελετουργία και είδωλα. Συνέβαλαν στην ανάπτυξη και
στη διατήρηση του κινηματογράφου ως μέσο στην Ελλάδα, ενώ
στέγασαν εικόνες και πρόσωπα που από τα κινηματογραφικά
'παλάτια' έχουν πλέον 'στριμωχτεί' στη 'γκαρσονιέρα' της
τηλεόρασης.
Πριν από λίγο καιρό, έτυχε να βρω εντελώς συμπωματικά την
ιστοσελίδα ενός ανθρώπου που ασχολείται χρόνια με το θέμα των
κινηματογραφικών αιθουσών και την ιστορία των προβολών στην
Ελλάδα. Πρόκειται για τον σκηνοθέτη και συγγραφέα Νίκο
Θεοδοσίου, ο οποίος είναι μεταξύ άλλων ιδρυτικό μέλος της
ομάδας «Νεανικό Πλάνο» και μέλος της τριμελούς γραμματείας στο
Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους,
που διεξάγεται κάθε χρόνο στον Πύργο Ηλείας. Ανάμεσα στα
βιβλία που έχει γράψει ο κ. Θεοδοσίου και αφορούν το σινεμά
είναι «Το παιδί στον ελληνικό κινηματογράφο» (Νεανικό Πλάνο,
2001) και «Ο μετανάστης κινηματογράφος» (Νεανικό Πλάνο, 2003).
Η έκδοση για τις αίθουσες της χώρας τιτλοφορείται «Στα παλιά
τα σινεμά» (FINATEC, 2000) και περιλαμβάνει αρχειακό υλικό και
φωτογραφίες κυρίως από αίθουσες στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη
αλλά και άλλες πόλεις της Ελλάδας. Επίσης, ο κ. Θεοδοσίου έχει
ξεκινήσει από τα μέσα της δεκαετίας του '90 να φωτογραφίζει
παλιούς κινηματογράφους, συγκεντρώνοντας το υλικό του σε μια
περιοδεύουσα έκθεση με τίτλο «Σινεμά Νοσταλγία».
Η διεύθυνση της ιστοσελίδας είναι
http://users.otenet.gr/~olyffest/, ενώ μπορείτε να βρείτε
περισσότερες πληροφορίες στο http://users.otenet.gr/~nitheo/.
Εκεί ο κ. Θεοδοσίου έχει συγκεντρώσει όλο το υπάρχον υλικό από
την έρευνα πάνω στο θέμα μέχρι στιγμής, καθώς και σχετικές
μελέτες όπως αυτή του Δανιήλ Ορφανουδάκη «Ο κινηματογράφος
στην Ελλάδα: ένας αιώνας αρχιτεκτονική του κινηματογράφου»
(1998) και του Κώστα Τομανά «Οι κινηματογράφοι της παλιάς
Θεσσαλονίκης» (1993). Οι πληροφορίες είναι σπάνιες, δυσεύρετες
και συγκεντρώνονται με δυσκολία, ενώ η κρατική υποστήριξη
είναι μηδαμινή.
Για το Ηράκλειο έχει ήδη ξεκινήσει παρόμοια προσπάθεια που
ελπίζουμε να βρει ανταπόκριση από τους τοπικούς φορείς και
μέρος της οποίας θα δημοσιευθεί σύντομα στην «Πατρίδα». Είναι
εκπληκτικό το πόσο διαφορετικό ήταν το περιβάλλον της πόλης
μερικές δεκαετίες πριν, ιδιαίτερα για μας που δεν προλάβαμε να
ζήσουμε την εποχή όταν μόνο η πλατεία Ελευθερίας
περιτριγυριζόταν από 4 αίθουσες! Θα είναι μια καλή ευκαιρία
για την πόλη μας να
θυμηθεί το κινηματογραφικό παρελθόν της
και να σκεφτεί πώς μπορεί να μεριμνήσει για το μέλλον της. Η
δημιουργία δημοτικού κινηματογράφου θα ήταν μια καλή αρχή. Η
διάσωση των εγκαταλειμμένων κλειστών αιθουσών είναι επίσης
κρίσιμη αν και φαντάζει πολυτέλεια στους δημοτικούς
πολιτιστικούς φορείς. Ελπίζουμε πάντως το Ηράκλειο ν'
αποκτήσει σύντομα και πάλι την ικανότητα να βλέπει αξιόλογες
ταινίες, αποδεσμευμένο από τον προγραμματισμό των αιθουσαρχών,
με εκδηλώσεις που κύριο στόχο τους θα έχουν την καλλιέργεια
της κινηματογραφοφιλίας.
(το κείμενο δημοσιεύτηκε στην
εφημερίδα "Πατρίς" Ηρακλείου Κρήτης)
5
|
