Ο Μετανάστης Κινηματογράφος
του Νίκου Θεοδοσίου
Εκδόσεις
ΝΕΑΝΙΚΟ ΠΛΑΝΟ

Ο ελληνικός κινηματογράφος της διασποράς είναι ένα τεράστιο θέμα. Μια μικρή μόνο προσέγγιση επιχειρείται εδώ με την ελπίδα ότι θα αποτελέσει κίνητρο για τη συγκέντρωση περισσότερων στοιχείων.

Οι Γιώργος Γεωργιάδης και Γιώργος Τραγίδης εμπορευόμενοι στο Λονδίνο, πρώτοι το 1894 μπαίνουν στο παιχνίδι του κινηματογράφου. Αγοράζουν από τους αδελφούς Holland στη Νέα Υόρκη τα πρώτα κινητοσκόπια τον Απρίλη του 1894 και τα μεταφέρουν στην Ευρώπη.βΤο τιμολόγιο υπογράφει κάποιος T. Mavro.

Στο Λονδίνο πείθουν τον τεχνίτη Ρόμπερτ Ποουλ, τον όποίο βρίσκουν μέσω του εμπόρου καπνών Ιωάννη Μελαχροινό, να τους κατασκευάσει αντίγραφα των κινητοσκοπίων. Ακολουθούν διώξεις από τη μεριά των αντιπροσώπων του Έντισον.
Κάποιος Ιωάννης Κονδύλης στο Λίβερπουλ αγοράζει ένα κινητοσκόπιο το 1894.

(αναλυτικά στοιχεία για τους παραπάνω πρωτοπόρους έλληνες κινηματογραφικούς επιχειρηματίες στο βιβλίο του Νίκου Θεοδοσίου "Ο Μετανάστης Κινηματογράφος".

1. - Πρώτος στον μακρύ κατάλογο ο Περικλής Αλέξανδρος Πανταζής (1876-1936)
   Άνοιξε το πρώτο Pantages Theatre το 1904 στο Σηάτλ και κατέληξε το 1930 να είναι ένας μεγιστάνας του θεάματος μέχρι που συγκέντρωσε τα πυρά της Μαφίας και της οικογένειας Κένεντυ..
   Περισσότερα εδώ
    

2. - Η σχέση του Gus Kerasotes με τον κινηματογράφο ξεκίνησε την εποχή των Νίκελόντεον. Έστησε τον πρώτο του κινηματογράφο στο Springfield του Ιλινόις  το 1909.
   Η μεγάλη ανάπτυξη της εταιρίας του, που είχε το όνομα Kerasotes Theatres, ήρθε στα μέσα της δεκαετίας του ’40 όταν μπήκαν στην επιχείρηση οι τέσσερις γιοί που απόχτησε με τη Φλώρα Στάϊκου. Το 1967, οι Κερασιώτες αποχτούσαν τον πεντηκοστό τους κινηματογράφο! Πολιτική της εταιρίας τους ήταν να μην ανοιχτεί σε μεγάλες πόλεις αλλά να κυριαρχήσει στις μικρές. Και σ αυτό ίσως οφείλεται η μακροβιότητα. Πρόεδρός της από το 1935 ήταν ο γιος του Κώστα, Γιώργος που το 1985 διασπάστηκε από τους άλλους για να φτιάξει τη δικιά του εταιρία, την George Kerasotes Corporation.
   Η παλιά εταιρία, η Kerasotes Theatres, δεν έχασε την δύναμή της καθώς είναι η 9^η σε μέγεθος αλυσίδα στις ΗΠΑ με 539 αίθουσες σε 77 τοποθεσίες στις πολιτείες Ιλινόις, Ιντιάνα, Αιόβα, Οχάιο, Μισούρι και Μινεσότα με μεγάλα σχέδια για την απόχτηση νέων πολυκινηματογράφων. Στην κεφαλή της βρίσκονται οι Tony και Dean Kerasotes.
    

3. - Ο Θωμάς Αλεξόπουλος (Thomas P. Alexander) άνοιξε το πρώτο νίκελόντεον στην πόλη Luzerne το 1910 με συνέταιρο τον κουνιάδο του Louis Marinos κι έτσι έγιναν πρωτοπόροι του κινηματογράφου στη νοτιοανατολική Πενσυλβάνια. Όταν μπήκαν στη δουλειά τα τέσσερα παιδιά του Αλεξόπουλου (Alec, Frank, Peter και Thomas) απόχτησαν κανονικούς κινηματογράφους στις πόλεις Luzerne, Kingston, Edwardsville, Wyoming και Larksville. Στα τέλη της δεκαετίας του 20 οι κινηματογράφοι τους είχαν φτάσει τους 11 με 12. Το 1930 πούλησαν τους κινηματογράφους τους στην εταιρία Comerford Theatres και αποσύρθηκαν από το χώρο για εφτά χρόνια.

5. - Ο James N. Xalis  πήγε στην Αμερική το 1898 με τα ανίψια του Nick, Frank, David, George και John Diamos. Σύμφωνα με έναν δισέγγονό των Diamos το όνομα προέρχεται από το Diamontatsikos.Αρχικά δούλεψαν σαν εργάτες στην κατασκευή του σιδηρόδρομου και στα ορυχεία αλλά στη συνέχεια στράφηκαν στα εστιατόρια για να καταλήξουν στον κινηματογράφο. Άνοιξαν την πρώτη τους αίθουσα στο Tucson το 1913 κι αυτή αποτέλεσε την αρχή για τη δημιουργία μιας αλυσίδας κινηματογράφων στη Νότια Αριζόνα και της εταιρία τους Lyric Amusement Co. Το διαμάντι της αλυσίδας τους ήταν το Grand Theatre στο Douglas που χτίστηκε το 1919 και έχει χαρακτηριστεί σαν ιστορικό μνημείο από την κυβέρνηση των ΗΠΑ..
   Το Σεπτέμβρη του 1929 δέχτηκαν την πρόταση εξαγοράς από την Fox West Coast Theatre και της έδωσαν όλους τους κινηματογράφους τους σε Tucson, Douglas, Bisbee και Nogales. Η χρεοκοπία της Fox ξαναέφερε πίσω τους περισσότερους κινηματογράφους αλλά το 1934 ο θείος με τα ανίψια του χώρισαν επιχειρηματικά και μοίρασαν τους κινηματογράφους. Τρεις από τους Diamos  δημιούργησαν το 1948 την Tri Delta Amusement Company και η εμπλοκή των Diamos με το κινηματογραφικό θέαμα συνεχίστηκε μέχρι το 1981.
    
6. -  Οι Αδελφοί Σκούρα κατάγονταν από το Σκουροχώρι Ηλείας. Ο πατέρας τους, ένας φτωχός βοσκός, είχε δέκα παιδιά. Τρία από αυτά, οι Σπύρος (1893-1971), Γιώργος (1896-1964) και Χαράλαμπος (1889-1954), έφυγαν το 1910 για την Αμερική. Δούλεψαν σαν βοηθοί σερβιτόρου και πωλητές εφημερίδων μέχρι που άνοιξαν με 4.000 δολάρια, το 1914, το πρώτο νικελ όντεον στο St. Louis με το όνομα ΟΛΥΜΠΙΑ. Δέκα χρόνια αργότερα είχαν κάτω από τον έλεγχό τους όλους τους κινηματογράφους του St. Louis (πάνω από τριάντα). Το 1925 έχτισαν το γιγαντιαίο και υπερπολυτελές Ambassador Theatre(3000 θέσεων) σε ένα κτίριο 17 ορόφων. Το 1929 πούλησαν τους κινηματογράφους τους στην Warner Bros στην οποία ο Σπύρος Σκούρας έγινε διευθυντής.
   Για δυο χρόνια από το 1930 ως το 1932 ο Σπύρος δούλεψε για την Paramount για να ασχοληθεί στη συνέχεια με την Fox Metropolitan που βρισκόταν σε χρεοκοπία και την οποία έσωσε. Ο Γιώργος διετέλεσε πρόεδρος του δικτύου κινηματογράφων της United Artists ενώ ο Χαράλαμπος της National Theatres και της Fox West Coast Theatres. Το 1932 οι αδελφοί Σκούρα έφτασαν να έχουν κάτω από τον έλεγχό τους πάνω από 500 κινηματογράφους στη Δυτική Ακτή.
   Ο Σπύρος Σκούρας έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη δημιουργία της 20^th Century Fox της οποίας έγινε πρόεδρος το 1942. Σε αυτή τη θέση έμεινε μέχρι το 1962 κι από τις μεγάλες του καινοτομίες είναι η εισαγωγή του σινεμασκόπ. Το Βατερλό του αποτέλεσε η αποτυχία της υπερπαραγωγής Κλεοπάτρα. Εγκατέλειψε τον κινηματογράφο το 1969 για να ασχοληθεί με τη ναυτιλία.

   - Το 1914 ο Victor Charas (που πήγε στην Αμερική σε ηλικία 24 ετών) έχτισε στο New Hampshire ένα μεγάλο και εντυπωσιακό κινηματοθέατρο το Palace Theatre που έχει αποκατασταθεί σήμερα και αποτελεί στολίδι για την πόλη..

   - Το 1919 ο Πέτρος Λάτσης μπήκε στο χώρο του κινηματογραφικού θεάματος κλείνοντας ένα συμβόλαιο με τον Δήμο για την προβολή ταινιών στο Δημαρχείο. Το επόμενο χρόνο άνοιξε ένα θέατρο ποικιλιών και από το 1928 άρχισε να προβάλει ταινίες. Δημιούργησαν μια οικογενειακή επιχείρηση και έχτισε δεκαπέντε κινηματογράφους στο New Hampshire και στο Vermont.

   - Οι τρεις αδελφοί Μιχαλόπουλοι (Michel Brothers) τη δεκαετία του 20 διέθεταν μια αλυσίδα 13 κινηματογράφων στην περιοχή του Σικάγο. Το 1927 έχτισαν το υπέροχο Patio Theatre ου συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι σήμερα και ανήκει στον απόγονό τους Alex Michel.

• - Αρχές της δεακετίας του 20 ο Βρετός Μαργέτης, που έφτασε στο Σίδνευ το 1903, άνοιξε μια μικρή αίθουσα όπου έπαιζε βουβά επίκαιρα.
  
  - Άλλος έλληνας με πολλά θέατρα την ίδια εποχή ήταν ο Γεώργιος Χατσατούρης.
  
  - Την περίοδο 1915-1960 στην Νέα Νότια Ουαλία λειτούργησαν 385 κινηματογράφοι κι από αυτούς οι 116 σε 57 πόλεις ανήκαν σε 66 έλληνες.
  
  - Ο Στάθης (Σταν) Ραυτόπουλος που γενήθηκε στην Ιθάκη, εισήγαγε την πρώτη ελληνική ταινία στην Αυστραλία το 1949. Ήταν Η Φωνή της Καρδιάς του Φίνου. Το 1954 γύρισε ένα ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους με τίτλο ΓΙΑ ΝΑ ΓΝΩΡΙΣΕΤΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ που δεν υπάρχει πια. Ακολούθησε ως επιχειρηματίας με πολλές αίθουσες και συνεργάτες άλλους έλληνες όπως τον πατέρα του Σπύρο, τον Γεώργιο Τόλη, τον Τζιμ Αναγνώστου και τους αδελφούς Λαζόγκα.
  
  - Ο Ιωάννης Τζον Κουβέλης από την Ακράτα. Πήγε στην Αυστραλία το 1910 σε ηλικία 14 ετών. Επιχειρήσεις θεάτρων και κινηματογράφων
  
  - Οι αδελφοί Νοταρά, Αντώνης και Ιάκωβος από τα Κύθηρα άνοιξαν τον πρώτο τους κινηματογράφο το Saraton Theater στο Γκράφτον το 1926.
  
  - Ένας άλλος μετανάστης από τα Κύθηρα, ο Μαρίνος Λεκατσάς, που έφτασε στο Χόμπαρτ το 1907, εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο μεγάλους θεατρικούς επιχειρηματίες στην Τασμανία
   
• - Ο Peter Yiannoudes είναι σήμερα ιδιοκτήτης του Westgarth Theatre που ιδρύθηκε το 1921

Κωνσταντινούπολη – ο φωτογράφος Βασιλειάδης – ζητάει από τους Αδελφούς Λυμιέρ το 1896 μια μηχανή λήψης αλλά αυτοί του την αρνούνται. Πολλοί άλλοι Έλληνες μπαίνουν στο χώρο του κινηματογράφου και αποχτούν αίθουσες σε Κωνσταντινούπολη και Σμύρνη. Όλα τελειώνουν το 1922.

Το APOLO Theatre ανοιξε τη δεκαετία του 20 από τον έλληνα Ανδρέα Αριστείδη Μπασίλ ο οποίος έφτασε στη Βικτόρια το 1923. Το 1957 ο κινηματογράφος ξαναχτίστηκε και έγινε μια  πολυτελής αίθουσα. Ο Μπασίλ πέθανε το 1973. Το ΑΠΟΛΛΟ ξανάνοιξε το 1997.

Αντίς Αμπέμπα. Στις 25 Απριλίου του 1948 παίχτηκε Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ στον κινημ. ΑΙΘΙΟΠΙΑ ο οποίος ήταν στολισμένος με κλαδιά και ελληνικές σημαίες

5

Home | Κινηματογράφοι | Μηχανές | Μηχανικοί | Πλανόδιοι | Επικοινωνία

Copyright © 2003 NIKOS THEODOSIOU